Trong đợt tăng giá xăng dầu vừa qua, nhiều người nghĩ thị trường ngoại tệ sẽ biến động giống như trước đó một tháng, vì vậy họ đi mua USD để tranh thủ “lướt sóng” với hy vọng kiếm lời. Nhưng diễn biến lại không như mong đợi. Sau một ngày tăng nhẹ (vào thời điểm tăng giá xăng dầu 21/7), tỷ giá USD trên thị trường sau đó lại giảm mạnh, làm cho nhiều người “lướt sóng” bị lỗ nặng.

Dập tắt cơn “sốt” bất thường

Cơn “sốt” ngoại tệ bùng phát trong tháng 6/2008 đã đẩy giá USD trên thị trường tự do lên 19.500 đồng, tăng gần 20% so với một tháng trước đó. Đây là mức tăng phi mã chưa từng có từ trước tới nay. Tác nhân gây cơn sốt được xác định bởi nhiều nguyên nhân. Lạm phát tăng cao làm cho nhiều người lo ngại đồng nội tệ mất giá mạnh nên vội vàng mua USD để bảo toàn vốn hoặc tranh thủ đầu cơ. Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu có USD lại găm giữ trong tài khoản, còn người dân có USD lại cất kỹ, làm cho việc lưu thông loại ngoại tệ này thêm ách tắc. Trong khi đó, nhu cầu gom ngoại tệ để nhập khẩu hàng hóa không thiết yếu, như: vàng, ô tô, điện tử... tăng mạnh, càng đẩy nhu cầu mua USD lên cao, tạo ra cơn “sốt” bất thường.

Sau khi Ngân hàng Nhà nước công bố dự trữ ngoại tệ và đẩy mạnh bán ra đáp ứng nhu cầu cho các nhà nhập khẩu thì giá USD hạ nhiệt. Do cơn “sốt” bị dập tắt một cách kiên quyết, nhiều người giữ USD tiếc hùi hụi vì không bán ra lúc giá cao, nhưng cũng có người mừng thầm vì may mắn không mua USD lúc thị trường “sốt”. Anh Quốc Huy, một người đi xuất khẩu lao động mới về, đang nắm giữ vài chục ngàn USD, than thở:“Hôm giá USD lên cao, tưởng còn lên nữa nên chần chừ không dám bán. Bây giờ giá USD xuống thấp, tính ra bị thiệt mất sáu - bảy chục triệu đồng”.

Nguồn cung ngày càng tăng

Nguồn cung USD cho thị trường chủ yếu dựa vào hàng xuất khẩu, kiều hối, đầu tư nước ngoài và viện trợ của các tổ chức quốc tế. Trong 6 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu cả nước đạt gần 30 tỷ USD, tăng 31% so với cùng kỳ năm trước. Dự báo, kim ngạch xuất khẩu năm nay sẽ vượt 61 tỷ USD, tăng trên 27% so với năm 2007. Còn kiều hối, thường cuối năm, Ngân hàng Nhà nước mới đưa ra con số chính thức, nhưng qua số liệu công bố của một số ngân hàng cho thấy năm nay nguồn vốn này vẫn tăng cao so với năm trước. Tại Vietcombank, 6 tháng đầu năm nay lượng kiều hối chảy vào đạt 730 triệu USD, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước. Thị phần kiều hối Vietcombank thường chiếm khoảng 20% so với cả nước, qua đó có thể ước tính trong 6 tháng đầu năm, lượng kiều hối về Việt Nam khoảng 3,6 tỷ USD. Nếu duy trì tốt thì năm nay nguồn kiều hối có thể đạt trên 7 tỷ USD (năm ngoái là 6 tỷ USD). Về nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, trong 7 tháng đầu năm, số đăng ký lên đến 45 tỷ USD, nhiều gấp 2,2 lần so với cả năm ngoái. Đây là con số kỷ lục từ trước tới nay. Mức giải ngân vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ước tính sẽ đạt khoảng 10 tỷ USD. Ngoài ra, nguồn cung USD còn có thêm từ vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài, vốn tài trợ của các tổ chức tài chính quốc tế, vốn viện trợ ODA...

Theo nhận định của Bộ Công Thương, do có giải pháp kiềm chế nên những tháng cuối năm mức nhập siêu sẽ giảm mạnh. Nếu cộng tất cả các nguồn thu ngoại tệ, sau khi trừ đi số chi cho nhập khẩu thì vẫn còn dương để bổ sung dự trữ quốc gia. Khi nguồn cung USD dồi dào, cộng với giải pháp điều hành và quản lý thị trường chặt chẽ của Nhà nước, từ nay đến cuối năm sẽ khó tái diễn các cơn “sốt” USD, vì vậy cơ hội “lướt sóng” kiếm lời từ USD ngày càng khó